Mijn goede stemming was vooral het gevolg van de plezierige rit. Het was schitterend weer en vooral ten zuiden van Maastricht, waar het heuvellandschap serieus begint te golven, bood het landschap een prachtig plaatje. De zon scheen uitbundig op het laagje sneeuw op de hellingen, terwijl er nauwelijks verkeer was op de weg. Ik had een paar cd’s meegenomen om de circa 400 kilometer wat op te leuken. De indrukwekkende muziek van Arvo Pärt samen met de hartverwarmende muziek van Vaughan Wiliams, afgewisseld door een tweetal horecastops, maakten het al met al tot een ‘pleisante’ tocht.

En nu heb ik dus nog volop de tijd om wat te lezen en ook om deze blog te schrijven—en misschien aanstonds nog een paar bladzijden toe te voegen aan het gestaag vorderende boek met meditaties voor elke dag [ik ben inmiddels bij 21 oktober aangeland].

De aanleiding voor deze blog is een nieuwtje dat ik ontving van Jan Paulsen, de vorige voorzitter van de Generale Conferentie. Het zal de trouwer lezer van mijn blogs niet zijn ontgaan dat ik een grote waardering koester voor Paulsen en het als een voorrecht beschouw dat ik tot zijn vriendenkring behoor. Het is alweer een flink aantal jaren geleden dat de Pacific Press een boekje van mij publiceerde dat de onwaarschijnlijk lange titel meekreeg: It’s Time to Stop Rehearsing What We Believe and Start Looking at What Difference it Makes. Ik droeg dat boekje (dat inmiddels al lang uitverkocht is) toen op aan een viertal personen die mij enorm hebben geïnspireerd: (1) Jon Dybdahl, een vriend en collega uit mijn periode bij het Mission Institute; (2) Sakae Kubo, van wie ik ooit les kreeg maar die ik vooral bewonder om zijn veerkracht en integriteit toen hij tijdelijk bij de kerkleiding in ongenade viel; (3) Bert Beach, de ongelooflijk erudiete man en buitengewoon trouwe vriend met een enorme dosis humor; en (4) Jan Paulsen, die het waagde mij een aantal kansen te bieden om mijzelf te ontplooien.

En nu, na deze omweg, terug naar het nieuws dat ik van Paulsen ontving. Hij heeft bericht ontvangen dat het de koning van Noorwegen heeft behaagd om hem een hoge onderscheiding toe te kennen De tekst van de officiële bekendmaking luidt aldus: H.M. Kongen har utnevnt Jan Paulsen til Kommandør for fortjenstfullt virke som er kommet menneskeheten til gode. In het Nederlands vertaald betekent het: Zijne Majesteit de Koning heeft Jan Paulsen benoemd tot Commandeur van de Orde van Verdienste vanwege zijn werk voor het welzijn van de mensheid.’ De datum waarop de insignia worden uitgereikt moet nog worden vastgesteld. In Paulsens commentaar op dit nieuws, dat voor hem als een volstrekte verrassing kwam, vielen me twee aspecten op. Hij was, zei hij, blij dat hij werd onderscheiden, omdat men kennelijk vond dat hij voor veel mensen, ook buiten zijn kerk, wat had betekend. Dat verheugde hem, omdat dit immers de kerntaak is van de kerk, namelijk zorg te hebben voor mensen. Ja, dacht ik, dat is nu precies het grote verschil tussen hem en zijn opvolger, de huidige voorzitter van de Adventistische wereldkerk. Deze laatste legt de meeste nadruk op zuiverheid in de leer, terwijl Paulsen vooral aandacht had en heeft voor de rol van de kerk in de samenleving. Het laat zich, dunkt mij, wel raden, welk van beide benaderingen mij het meeste aanspreekt.

Maar er was nog een ander aspect in Paulsens commentaar dat me trof. Uit zijn reactie bleek duidelijk dat het hem goed deed dit eerbetoon te ontvangen. Hij verontschuldigde zich niet voor het feit dat hij in zijn geboorteland zo in het zonnetje wordt gezet. Hij zei niet, uit al dan niet geveinsde nederigheid, dat dit allemaal wat buitensporig is en dat het helemaal niet nodig is om zo de aandacht op hem te vestigen. Nee, hij was er gewoon—eerlijk en ongecompliceerd—blij mee. Dat is één van de dingen die ik in Jan Paulsen bewonder, zijn authenticiteit. Hij is wie hij is.

Dat laatste blijkt ook uit het boek dat onlangs van zijn hand verscheen, uitgegeven bij de Pacific Press en getiteld: Where are we going? In dit boek van nauwelijks 120 bladzijden is veel diepzinnings te lezen over Paulsens visie op leiderschap. Er staat vooral veel tussen de regels! Hopelijk zal Paulsen nog meer boeken schrijven. Hij is met iets bezig. Ik ben benieuwd. Maar intussen: Hartelijk gefeliciteerd, Jan Paulsen. Dit eerbetoon komt je toe.

De inhoud van de spam die via mijn e-mail binnenkort is in de loop van de afgelopen maanden aanzienlijk gewijzigd. Tot voor kort was een groot deel van deze mysterieuze missives gewijd aan de ongekende voordelen van allerlei vitaminepillen en levensverlengende voedingssupplementen die ik tegen gereduceerde prijs kan aanschaffen. Ook was er steeds een vloed van aanbevelingen voor Viagra en voor andere producten die, naar verluidt, voor een bepaald type levensvreugde kunnen zorgen. Sinds kort is het aantal van dit soort boodschappen drastisch verminderd. Kennelijk hebben de duistere machten van de cyberspace besloten dat ik dusdanig voortschrijd in leeftijd, dat het nu tijd geworden is om me te bombarderen met reclame voor uitvaartverzekeringen en andere zaken die met het onverbiddelijke einde samenhangen. Ik zou liever helemaal geen spam ontvangen, maar eerlijk gezegd, vind ik dat de verandering qua inhoud geen positieve ontwikkeling. Maar, wie weet, besluiten de spamverzenders binnenkort misschien wel dat ik nu zo langzaamaan door ouderdom wel van het aardse toneel verdwenen zal zijn en dat ik uit hun database kan worden geschrapt.

Intussen is er echter een constante andere categorie van spamberichten die inspeelt op mijn eventuele interesse in geld en zucht naar materie. Neem nou de oogst van de laatste tien uur. Er zijn een drietal berichten die mij een welkomstbonus van 777 dollar aanbieden als ik wil gaan digitaal gaan gokken via een aanbevolen digitaal casino. Er zijn ook enkele berichten die mij ervan in kennis stellen dat ik een prijs heb gewonnen. Als ik zou reageren zou het me ongetwijfeld duidelijk worden dat ik eerst wel even iets zou moeten kopen, of eerst mijn persoonlijk gegevens zou moeten prijsgeven. Een andere mededelingen vertelt me dat ik op de lijst met kandidaten sta voor een grote prijs. Maar om te kunnen profiteren van deze bijzondere kans, zal men ook hier eerst wat gegevens van me moeten hebben.

Tussen de spam-mail is vandaag ook een onschuldiger soort reclame. Essent biedt me een bonus van 171 euro als ik nu naar hen als mijn stroomprovider overstap. Er is nog een tweetal mails met dit type voordeeltjes, als ik snel reageer . . .

Maar koplopers van de spammail blijven de berichten, doorgaans uit verre landen, met droeve verhalen over mensen die binnenkort aan een vreselijke ziekte dreigen te sterven en nu hun aanzienlijke vermogen om de een of andere vreemde reden via mijn bankrekening uit hun land willen sluizen. Of het zijn heel ingewikkelde brieven van zgn. advocaten of vertegenwoordigers van financiële instellingen die een nalatenschap beheren en die aan enkele miljoenen ponden/dollars/euros een goede bestemming moeten hebben en mij hebben uitgekozen als de gelukkige ontvanger van een flink deel van dit geld. Soms zijn deze mails zo overtuigend dat je, als je niet beter wist, inderdaad je naam, adres, telefoonnummer en banknummer aan de zender bekend zou maken. Maar ook hier geldt het adagio: Als iets te goed is om waar te zijn, is het niet waar.

Als ik anderen vraag of zij ook zoveel Spam ontvangen, kom ik tot de conclusie dat ik niet de enige ben die met dit probleem opgezadeld is, maar dat ik wel naar verhouding tamelijk rijkelijk wordt bedeeld. Ik heb geen idee hoe dat zou komen. Ik reageer nooit op spamberichten, maak ze zelfs niet open, en mijn google-gedrag kan ook geen aanleiding vormen voor de bovenmatige belangstelling van de spammers. Ik zal er wellicht in moeten berusten dat er wereldwijd dagelijks honderden miljoenen spamberichten worden verzonden. Maar het geeft wel te denken dat deze aanpak nog steeds genoeg winst oplevert om ermee door te gaan. En het stemt nog meer tot nadenken als je beseft op welke gebieden men klaarblijkelijk denkt de meeste winst te kunnen behalen. Het is een triest commentaar op het soort wereld waarin we leven.

Mijn litanie over de spam is langer geworden dan ik had gepland. Laat ik deze blog afsluiten met iets heel anders. Geleidelijk aan zijn er in België, waar ik nu veelvuldig vertoef, steeds meer dingen die ik kan waarderen. Gisteren las ik in de krant dat een Belgische snelheidsduivel naast een fikse geldboete een bijzondere taakstraf had gekregen. Hij moet de roman Tonio van de Nederlandse schrijver A. Th. van der Heijden lezen. In dit boek schrijft van der Heijden over de dood van zijn enige zoon als gevolg van een verkeersongeval. De veroordeelde zal na verloop van tijd door de politierechter worden overhoord om te controleren of hij het boek inderdaad heeft gelezen.

Kijk, dat is nog eens een creatieve manier van straffen. Ik rijd, eerlijk gezegd, ook nog wel eens te hard. Zou men vanuit Leeuwarden mij in zo’n geval in plaats van de gehate brief met paarse opdruk mij niet een mooi boek kunnen sturen met de opdracht het te lezen? Als ze niet zo meteen zouden weten welk boek dat zou kunnen zijn, kan ik ze wel een lijstje sturen

Vandaag (zondag) was er de gehele dag een bijeenkomst voor ouderlingen van de Adventkerken in België. Bijna alle ca. 30 gemeenten en groepen waren vertegenwoordigd. Eerlijkheidshalve moet ik bekennen dat ik nogal tegen de dag opzag. Er was voor een dagindeling en opzet gekozen waar ik me niet zo gemakkelijk bij voelde, en ik had dan ook geen idee wat ik van de dag mocht verwachten. Het werd gelukkig een heel positieve ervaring, die duidelijk een vervolg moet krijgen in de nabije toekomst.

Morgen en overmorgen (maandag en dinsdag) zijn tamelijk vol gepland, met o.a. een vergadering morgenavond, die gemakkelijk wat controversieel zal kunnen worden, en met een waarschijnlijk nogal lastig gesprek op dinsdagmorgen. Daartussendoor zijn wat andere zaken gepland, die minder rimpels veroorzaken. Op dinsdag, vroeg in de avond, volgt nog een gesprek met een delegatie van een allochtone gemeente, en dan hoop ik me weer naar het Noorden te spoeden. Daar vindt dan op woensdag een heel andere gebeurtenis plaats. In het oecumenisch centrum ‘ De Open Haven’, Kerkplein 8, in Zeewolde, vindt dan de officiële opening plaats (’s avonds om 19.00 uur) van de tentoonstelling van schilderijen van mijn vrouw Aafje. Een maand lang kan de tentoonstelling worden bezocht. Mijn aandeel is beperkt gebleven tot het (vorige week) helpen ophangen van de 35 portretten en andere schilderijen, en tot het mogen voorstellen van de persoon die de officiële opening zal verrichten.

Maar tussen dit alles door word ik gefascineerd door de inhoud van een heel bijzonder boek. Ik dacht dat ik aardig thuis was in de geschiedenis van de kerk waartoe ik behoor, maar terwijl ik dit boek aan het lezen ben besef ik dat er nog flinke hiaten zitten in mijn historische kennis. Het betreft het onlangs verschenen boek van Gilbert M. Valentijn: The Prophet and the Presidents. In dit boek analyseert de schrijver de interactie tussen Ellen G. White, de negentiende-eeuwse charismatische informele leider van het zich ontwikkelende adventisme, en een drietal officieel gekozen kerkelijke topleiders. Uit de zeer uitgebreide correspondentie tussen Ellen White en deze presidenten van de kerk, en uit ander bronmateriaal, komt een beeld naar voren dat mij feitelijk niet bekend was.

Ellen White blijkt een veel grotere invloed te hebben gehad op bestuurlijke zaken dan ik wist. Haar adviezen werden echter niet altijd klakkeloos gevolgd. Van haar kant gebruikte Ellen White dikwijls allerlei diplomatieke of zelfs politieke wegen om haar mening, o.a. bij benoemingen en vekiezingen, te laten prevaleren. De wijze waarop haar zeer persoonlijke en kritische ‘getuigenissen’ voor bepaalde personen dikwijls in aanwezigheid van een veel groter publiek werden voorgelezen, zou in onze tijd als buitengewoon onethisch worden beschouwd en waarschijnlijk zelfs tot rechtszaken leiden. (Dat gebeurde trouwens ook in een enkel geval in haar tijd.] En het was voor de leiders ook moeilijk te accepteren dat Ellen White lang niet altijd consequent was in haar oordeel. Vooral als het haar zoon Edson betrof legde zij soms andere maatstaven aan. Het is bepaald niet de bedoeling van Valentine om het gezag van Ellen White te kleineren of onderuit te halen, maar hij bewijst ons wel een grote dienst door meer duidelijkheid te scheppen over hoe haar charismatische gaven in feite functioneerden. Hoe dan ook: Ik kan het boek maar moeilijk neerleggen en ik vermoed dat ik het wel uit zal hebben voordat ik dinsdagavond weer thuis ben. Ik zie met spanning uit naar de recensies in de Adventistische pers. (Voor degenen die belangstelling hebben gekregen: het boek is uitgegeven door de Pacific Press Publishing Association (2011). Het is, als je een creditkaart hebt, gemakkelijk via www.amazon.com te bestellen).

Op zaterdagmorgen reden we bijtijds richting Luik waar ik de preek ging houden in de plaatselijke Adventkerk. We werden er buitengewoon hartelijk ontvangen en na de potluck verlieten we de Boulevard Frère Oban met bloemen en bonbons. Aangezien het een Franstalige gemeente betreft deed ik mijn best om zo goed mogelijk in het Frans te preken. Dat vereist wel een vrijwel geheel uitgeschreven tekst en resulteert in een gebrek aan spontaniteit en minder oogcontact met de mensen in de kerkzaal—althans zo ervaar ik dat zelf. Volgens mijn vrouw mankeert er ook nog wel wat aan mijn uitspraak, maar de Luikenaren waren zo vriendelijk om daar niets van te zeggen. Ik denk trouwens dat mijn Frans zeker zo goed is als het Nederlands van de nieuwe Belgische minister-president. Er waren, naar ik schat, zo’n tachtig of negentig aanwezigen, waaronder verrassend—en verheugend—veel jongeren en een flink contingent ‘nieuwe’ Belgen, vooral afkomstig uit Rwanda.

Van Luik reden we ’s middags naar Genk, waar Hans Jongkind en zijn vrouw wonen—Nederlanders die hun gehele leven in België hebben gewoond en gewerkt. Hans is nu met emeritaat. Het was een excellente gelegenheid om weer eens even bij hen langs te gaan en bij te praten.

Gisteren, zondag, was er een vergadering van het bestuur van de Adventkerk in België en Luxemburg. We vergaderden in een prettige en ontspannen sfeer, maar een gehele dag een tweetalige vergadering voorzitten is een intens gebeuren, en na afloop van zo’n dag moet ik wel even weer op adem komen. Maar er zijn een aantal belangrijke dingen op de rails gezet en ook de definitieve begroting voor 2012 kon worden afgestemd. De mededeling van de penningmeester dat de kerkelijke inkomsten in 2011 zeer aanzienlijk (als ik het goed uitgerekend heb, met meer dan tien procent) zijn gestegen was natuurlijk fantastisch nieuws.

Vandaag ontmoeten we een echtpaar dat uit Finland afkomstig is; beiden werken nu voor de Finse vertegenwoordiging bij de EU. Ik leerde hen kennen toen ze in Finland voor de Adventkerk werkten en ontmoette hen later weer een aantal keren toen ze als ‘zendelingen’ naar Pakistan waren uitgezonden. We gaan vandaag met ze lunchen en we krijgen daaraan voorafgaand een korte tour door het Europese Parlement. Verder houden we het vandaag wat rustig en zullen we wat toeristische dingen doen. Morgen is het dan weer een volle dag, met o.a. een bijeenkomst van de predikanten. Daarna reizen we weer richting Zeewolde. Maar a.s. zaterdag ben ik weer terug om te preken in een Roemeens sprekende gemeente even buiten Brussel en dan ben ik hier opnieuw gedurende een dag of vier, o.a. voor een bijeenkomst, op zondag, van alle ouderlingen. Daarna is het programma weer wat kalmer, maar al met al houdt het werken in het Zuiden me wel van de straat.

Zo af en toe vraag ik me wel eens af of ‘een man op mijn leeftijd’ nog wel met een dergelijk karwei bezig zou moeten zijn. Maar dan zie ik een Amerikaanse presidentskandidaat van 76 jaar of een paus van boven de tachtig en dan denk ik dat ik misschien nog wel even meekan (ook al zou ik er misschien beter aan doen me maar niet met de paus te vergelijken). De vorige voorzitter van de Generale Conferentie, dr. Jan Paulsen, is nu 76 jaar oud. Hij is nog zeer actief. Hij schreef me onlangs (en daarbij bedoelde hij zichzelf): Ik wist niet dat een gepensioneerde het nog zo druk kan hebben. ‘Join the club,’ dacht ik

Het fijne van een paar rustige weken is natuurlijk het feit dat je weer eens een paar boeken onderhanden kunt nemen. Ik ben bezig in een even merkwaardig als interessant boek dat mijn zoon mij met de kerst cadeau heeft gegeven. Het boek werd geschreven door ene Nassim Nicholas Taleb en heet: The Black Swan. De schrijver begint met de lezers eraan te herinneren dat eeuwenlang mensen dachten dat een zwaan een grote witte vogel was. Maar dat beeld moest plotseling worden bijgesteld, toen bleek dat er een zwarte zwaan was gesignaleerd. Hij gebruikt dan verder de metafoor van ‘de zwarte zwaan’ voor nieuwe, onverwachte dingen die de wereld vaak verrassen en dan de gang van zaken helemaal op zijn kop zetten. Onze geschiedenis, zowel voor ons als individu als voor onze maatschappij, volgt dikwijls niet het voorspelde patroon, maar wordt van tijd tot tijd overhoop gehaald door ‘een zwarte zwaan’. Het is een boek dat je niet in een of twee dagen uitleest, maar het is volop de moeite waard. En al lezend, bedacht ik dat mijn huidige taak in Belgie/Luxemburg wellicht gezien kan worden als zo’n onvoorspelbare ‘zwarte zwaan’.

Maar er was natuurlijk ook wel wat lectuur die wat minder intellectuele inspanning vroeg. In Zweden kocht ik de nieuwste politieroman van de inmiddels ook buiten Zweden bekende auteur Håkan Nesser. Het is zijn vierde boek waarin inspecteur Gunnar Barbarotti (een Zweed met een Italiaanse vader) een lastige misdaad moet oplossen. In de meeste misdaadromans hebben dit soort politiemensen een beroerd huwelijk en/of zijn zij nogal onheus in hun omgang met collega’s, maar deze Barbarotti zit heel anders in elkaar. Hij heeft een harmonieus gezin en is alom geliefd. Wat ook heel bijzonder is, is dat hij gelovig is. Hij praat over religie, over zijn eigen geloof in God en bespreekt zijn problemen met Var Herre (Onze lieve Heer). Het is toch wel heel verfrissend als je ook eens een keer een inspecteur tegenkomt die openlijk praat over zijn geloof!

In de afgelopen week werd ik nog twee keer bij dat fenomeen bepaald: mensen die verrassend open zijn over hun geloof. Op zondagmorgen 1 januari keek ik eventjes naar Nederland Zingt, het vaste zondagmorgenprogramma van de Evangelische Omroep. Daarin werd de befaamde pianist Daniel Wayenberg (geb. 1929) geïnterviewd. Hij is misschien wel de grootste Nederlandse pianist. Ik wist niet dat hij een christen was, en nog wel van evangelische snit. In het vraaggesprek, waarin de EO-dominee overigens ook de nodig nogal stupide vragen stelde, vertelde Wayenberg zonder enige terughoudendheid over zijn geloof en over wat geloof in God voor zijn dagelijks leven betekent. Het was zo echt en indringend, dat het bij mij een diepe indruk naliet.

Ja, en dan was er het nieuwe nummer van Spectrum, de onafhankelijke en ietwat kritische adventistische publicatie, die elk kwartaal nogal eens zaken aan de orde stelt die in de reguliere adventistische pers niet aan bod komen. Die aspecten waren er ook in het nieuwste nummer. Maar er was ook een artikel van Herbert Blomstedt—of eigenlijk was het de tekst van een preek die hij onlangs hield in een adventkerk in Californië.

Herbert Blomstedt (geb. 1926) is een Zweedse zevende-dags adventist die een wereldberoemde dirigent is geworden. Hij heeft een reeks vooraanstaande orkesten geleid en komt ook met regelmaat naar Amsterdam om het Concertgebouworkest te leiden. Op dit moment is hij nog verbonden aan de San Francisco Symfonie. Blomstedt weigert op vrijdagavond of zaterdag te repeteren, want die dag is zijn sabbat. Ik heb hem enkele keren ontmoet en hem vrij uitgebreid gesproken toen onze wegen eens kruisten in Boedapest.

Blomstedt is, bij al zijn succes, een eenvoudige gelovige. In zijn preek op 2 april van dit jaar vertelt hij over zijn geloof. Hij noemde zijn toespraak: Credo—Ik geloof. Daarin pleit hij voor een persoonlijk, levend geloof, voor een manier van leven waarin de aanwezigheid van Christus zichtbaar wordt, in plaats van een krampachtig doctrinair getwist over theologische details. Christianity, zegt hij, is nonsense if not lived in action.

Als ik een wens heb voor mezelf en voor anderen voor 2012, dan is het misschien toch wel dat figuren als de fictieve Barbarotti, zowel als mensen van vlees en bloed als Wayenberg en Blomstedt, een bron van inspiratie mogen zijn in dit nieuwe jaar.

Het tweede boek is van een geheel ander kaliber. Het is de nieuwe versie van de Psalmen door Huub Oosterhuis: 150 Psalmen Vrij. Het is een boek dat mij geweldig inspireert. Nu moet ik meteen toegeven: Ik houd van de psalmen. Zelfs het zingen van de psalmen in de oude berijming van Dathenus op de traditionele manier, met hele en halve noten, kan mij op zijn tijd bekoren. Het zingen van psalmen is een stuk Nederlandse kerkzangtraditie dat we niet kwijt moeten raken! Geef mij maar de psalmen in plaats van veel van die nieuwe liedjes met suikerzoete teksten over Jezus en het steeds maar op mantra-achtige wijze herhalen van een paar korte regeltjes, à la: God is zo goed! God is zo goed! God is zo goed! God is zo goed! Etc.

Helaas zijn er binnen het Nederlands protestantisme herhaaldelijk diepgaande conflicten uitgebroken over het zingen van de Psalmen. Welke berijming moest men gebruiken? Hoe moest er gezonden worden? Mochten er naast de Psalmen ook andere ‘Gezangen’ worden gezongen? Een schitterend, weliswaar geromantiseerd, verhaal, dat echter wel op feiten berust, is het boek van Maarten ’t Hart, Het Psalmenoproer. Het is gebaseerd op het grootschalige verzet tegen de invoering van een nieuwe psalmberijming rond 1775, in Vlaardingen en Maassluis.

In de Nederlandse Adventkerk is het zingen van psalmen nooit populair geworden. Er is nog wel een poging gedaan aan het begin van de jaren 1980 om de psalmen een prominentere plaats te geven, toen het Liedboek voor de Adventkerk de sterk verouderde bundel Gezangen Zions verving. Ik was daar nauw bij betrokken en was een van de voorstanders van het integraal opnemen van de 150 psalmen in ons nieuwe liedboek. Wij kozen voor de berijming van een zekere dominee Hendrik Haspers, die stamde uit de jaren dertig. Het was een goede berijming, die bovendien vrij van rechten kon worden gebruikt. Helaas wordt er echter nog zelden in een adventistische kerkdienst een psalm opgegeven voor de gemeentezang!

De vertaling van Huub Oosterhuis is van een geheel ander karakter dan die van Haspers. Zijn bewerking is niet om te zingen, maar om te lezen en in je op te nemen, erover te mediteren. Laat ik twee voorbeelden geven, uit de eerste en uit de laatste psalm:

Vertaling Haspers, Psalm 1, eerste couplet:

Heil hem, die nimmer treedt in ’s boozen raad,
niet staan blijft, waar het pad der zondaars gaat,
noch nederzit, waar spotters samenscholen;
maar blijde gaat den weg, door God bevolen,
zijn heil’ge wet bepeinst bij dag en nacht,
haar mint, doorzoekt, in al zijn doen betracht

En dit is de versie van Oosterhuis van diezelfde psalm:

Goed is
dat je niet doet wat slecht is
niet achter oplichters aanloopt
niet met Ploert en Schender heult
niet je schouders ophaalt:
‘ploert en schender, ach
zo is de wereld.’

En dan berijming van ds. Hendrik Haspers van Psalm 150, eerste couplet:

Looft God, looft zijn naam alom!
Looft Hem in zijn heiligdom!
Looft Hem om zijn majesteit!
Looft Hem om zijn mogendheid!
Looft Hem om zijn grote daden!
Looft hem, die het al volbracht!
Looft Hem om zijn sterke macht!
Looft hem, heem’len, halleluja!

En de bewoording van Oosterhuis:

Eeuwige hier nu
die ons adem geeft
gezegend Gij.

Om het leven dat doorgaat
om dagen van morgen
God ondenkbaar
boven alle machten van de wereld
Gij god alleen.

Dank je wel, Huub Oosterhuis. Je hebt mij persoonlijk een grote dienst bewezen.

Wie was Dagmar? Ik heb het even opgezocht, want daar was ik wel nieuwsgierig naar. Was het de een of andere god of godin uit de Scandinavische mythologie? Dagmar blijkt in de twaalfde eeuw te hebben geleefd. Zij was de dochter van Ottokar I van Bohemen en Adelheid van Meissen. Zij trouwde met een Deense koning en leidde een dermate godvruchtig leven dat zij later heilig zou worden verklaard. 24 mei is de dag die in Noorwegen en Zweden gewijd is aan Dagmar.

Mijn spontane gedachte dat de naam Dagmar een religieuze connotatie heeft was eigenlijk niet zo vreemd. Natuurkrachten werden door de eeuwen heen vaak vereerd als goden. De Germaanse Donar, naar wie onze donderdag is genoemd, is daarvan een treffend voorbeeld. En nog immer zijn er ook in onze westerse maatschappij heel wat mensen die goddelijke krachten toeschrijven aan de natuur. In de bijbelse wereld was er eveneens een heel nauwe band tussen de krachten van de natuur en de majesteit van Israëls God. Het verschil met de volkeren rondom Israël was dat voor de volgers van JHWH de natuur niet samenviel met God, maar het product was van Gods scheppende kracht.

Wat mij opvalt als ik lees wat de Bijbel ons over de natuur en de ontstaan ervan vertelt is dat er geen enkele poging wordt gedaan om zelfs maar een begin van een verklaring te geven van de natuurwetten of van het ontstaan van de dingen. Het gaat er kennelijk niet om dat we begrijpen hoe de dingen precies in elkaar steken. Natuurlijk, de wetenschappelijke kennis die ons nu ter beschikking staat, geeft ons een goed idee van veel natuurlijke processen en het spreekt vanzelf dat de wetenschappers graag steeds meer willen weten over het ontstaan van onze aarde en van het leven erop. Maar de Bijbel spoort ons vooral aan om ons over de grootsheid van de natuur te verwonderen en God te prijzen als Degene die groter is dan alles wat hij schiep en machtiger is dan alle processen die hij mogelijk maakte.

Met name de laatste hoofdstukken van het boek Job spreken mij in dat opzicht bijzonder aan. Vooral hoofdstuk 38 maakt duidelijk dat mensen met hun beperkte inzichten en vermogens geen sluitende voorstelling kunnen hebben van Gods majesteit in de schepping. Lees het nog maar eens na.

Bij elke moderne discussie over de juiste interpretatie van het Genesisverhaal zal dat steeds uitgangspunt moeten zijn: Het is een vorm van misplaatste hoogmoed God te willen narekenen en precies te willen weten hoe en wanneer Hij alles schiep. We lezen dat God ‘in het begin’ alles maakte. Verder wordt ons weinig verteld. Hij schiep in ‘zes dagen’ en aan het ‘einde’ van het scheppingswonder, gaf Hij de mens als extra gift de sabbat. Het verhaal wijst ons onze plaats. Wij zijn geschapen wezens, die in een afhankelijke relatie staan tot Degene die ons schiep. Wij werden met verstand begiftigd en mogen over de dingen nadenken en die navorsen. Maar is het voor ons geloof in God als Schepper zo nodig dat we proberen na te gaan wanneer dat ‘in den beginne’ precies was? En moeten we ons er voortdurend zorgen over maken of het scheppingsverhaal tot in alle details letterlijk moet worden verstaan? En moeten we erop toezien dat er geen misverstand kan bestaan over het feit dat de scheppingsdagen letterlijke, aaneengesloten dagen van 24 uur waren? [En moet ik, als ik in het boek Job lees over de ‘voorraadkamers’ van de sneeuw en van de hagel, dat ook letterlijk nemen?]

Een tijdje geleden heb ik de Psalmen nog eens gelezen. Daarin wordt heel veel gezegd over Gods schepping. Nooit is de focus echter op het hoe van de schepping. Het gaat altijd om het dat. God is de Schepper en daarom moeten wij hem eren. Wij hoeven niet te begrijpen wat Hij deed, maar wij worden opgeroepen om ons eerbiedig te blijven verwonderen en Hem als Schepper te aanbidden: Prijs de Heer, mijn ziel. Heer, mijn God, hoe groot bent u! (Ps. 10-4:1).

Toen Dagmar met furieus geweld haar kracht liet zien, was mijn eerste gedachte niet: Hoe zit het precies met de luchtdrukverschillen die dit natuurgeweld hebben veroorzaakt? Er was eerder sprake van ontzag en verwondering. Ik had eerder een religieuze reactie dan dat onmiddellijk de vraag opborrelde naar het ‘hoe’ van wat er in de natuur gebeurde. Ik zou graag willen dat adventisten ook vooral met een religieuze interesse naar het scheppingsverhaal zouden kijken, in plaats van vooral met een rationeel verlangen om te willen begrijpen hoe God werkt. Ik geloof dat dit te maken heeft met het hart van de boodschap die adventisten vanuit Openbaring 14 willen verkondigen. Want let op, daar staat niet: Probeer te begrijpen hoe God de aarde en de hemel heeft geschapen! Maar er staat: ‘Aanbidt Hem die de hemel en de aarde geschapen heeft.’

Gisteren zijn mijn vrouw en ik naar Zweden gereisd om daar met onze zoon en zijn gezin de kerst te vieren. Niets om ons heen herinnerde ons eraan dat er een economische crisis is. Vlucht KL1107 van 10.30 van Amsterdam naar Stockholm zat even vol als andere jaren rond deze tijd. En hetzelfde gold ook voor de snelle trein van Stockholm naar het Noorden. Maar goed, deze blog gaat niet over de economische malaise. Vooralsnog geloof ik trouwens, dat de morele crisis van deze tijd dieper is dan de materiële! Ook al staan die aspecten bepaald niet los van elkaar.

Toen ik vanmorgen mijn e-mail vluchtig bekeek viel mijn oog direct op een boodschap van de adventistische uitgeverij in Australië. Die mail heb ik vervolgens met voorrang geopend, benieuwd naar de inhoud. Al bijna een jaar geleden legde ik de laatste hand aan een boekmanuscript dat ik als titel en ondertitel had meegegeven: ‘Present Truth Revisited: An Adventist Perspective on Postmodernism’. Ik was eigenlijk best content met het resultaat en hoopte dat de uitgever dat ook zou zijn. De Review and Herald, de kerkelijke uitgeverij in de VS, had me aanvankelijk aangespoord dit boek te schrijven, maar toen het klaar was kreeg men koude voeten en meende men dat het ‘uitgeven van dit boek in het huidige klimaat in de kerk wellicht niet opportuun is’. Tja, daar kun je van alles en nog wat bij bedenken. Misschien valt hun reactie wel te begrijpen. Het was natuurlijk wel een teleurstelling.

Een tijdje geleden herinnerde ik me een gesprek met de boekredacteur van de Australische uitgeverij, in januari tijdens een bijeenkomst op Avondale College. We bleken tamelijk gelijkgezinden geesten te zijn—‘kindred spirits’, zoals men in de Engelstalige wereld zegt. Hij gaf aan dat zijn uitgeverij best eens wat van me zou willen uitgeven. En dus stuurde ik hem het manuscript toe. Vanmorgen kreeg ik zijn bericht dat men het graag in 2012 zal uitgeven. De mail ging vergezeld van het gebruikelijke auteurscontract! Het gaf mijn dag, met mijn kleinkinderen in de buurt (bovendien ook mijn 47e trouwdag) nog een extra dimensie. Want ja, als je lange tijd hard aan een boek hebt gewerkt, wil je het wel graag op een bepaald moment het resultaat van je inspanning in gedrukte vorm in handen hebben!

Schrijven blijft een aangename en bevredigende bezigheid. Ministry Magazine liet me weten dat in het januarinummer een artikel van mij zal worden opgenomen. Ik was eigenlijk al vergeten dat ik het had geschreven. Ik heb nog wel snel even aangegeven dat ik graag een paar dingetjes wilde veranderen. Het thema van het artikel is namelijk: ‘Emeritaat en hoe je daaraan vreugde kunt beleven.’ Strikt genomen zou je kunnen stellen dat ik met mijn eigen emeritaat op dit moment wat creatief omga. Adventist Review gaat in het begin van het jaar ook een artikel plaatsen dat ik al een tijdje geleden instuurde. Maar wat me vooral positief verraste was dat Ministry ook een meer recent, en wat diepgravender, artikel heeft geaccepteerd over hoe een geloofsgemeenschap haar geloofsinhoud definieert. In dat artikel pleit ik ervoor dat men uitmate terughoudend moet zijn in het almaar willen verscherpen van leerstellige uitspraken. En dit heeft natuurlijk vooral te maken met de discussie over een eventuele nieuwe bewoording van het geloofsartikel over de schepping.

Ik laat dit alles nu echter een weekje achter mij, terwijl ik geniet van de unieke Zweedse kerstsfeer, de kleinkinderen en een zomaar gewoon uitrusten.

Onwillekeurig raakt het drama me meer dan het een jaar geleden zou hebben gedaan, nu ik voor enige tijd door België ben geadopteerd. Ik kijk nu geregeld naar het Belgische journaal en ik lees, in ieder geval op de dagen dag ik ten zuiden van de grens vertoef, de Standaard. En over lezen gesproken: ik ben nu ongeveer halverwege het lijvige opus magnum van Hugo Claus dat de titel draagt: Het Verdriet van België.

Vorige week vrijdag was ik in de enige boekhandel van Zeewolde. Het boekenaanbod is er helaas beperkt, maar er was een tafel met afgeprijsde boeken die mijn aandacht trok. En daar zag ik het beroemde boek van Claus, voor de prijs van nog geen tien euro. Natuurlijk heb ik het boek vaak gezien, maar het was er nooit van gekomen het te gaan lezen. De in 2008 overleden Claus was voor Vlaanderen zo iemand als Harry Mulisch in Nederland was. Het verhaal van Het Verdriet in België speelt in de omgeving van Kortrijk. In Wikipedia wordt het ‘meesterwerk’ van Hugo Claus, dat niet minder dan ca. 750 bladzijden telt, als volgt getypeerd: ‘. . . een familiekroniek vol autobiografische feiten, zoals steeds gelardeerd met surrealistische toetsen, [die] de politiek-sociale verhoudingen in België beschrijft en op zoek is naar de wortels van de collaboratie van kleinburgers in een provincienest tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tegelijk is de roman een Bildungsroman van een literair begaafde en vroegrijpe jongen [Louis Seyvenaes] en een sleutelroman over een Vlaamse middenstand uit de beschreven periode . . .’. [Tot mijn verrassing blijkt op blz. 298 een oom van Louis--Nonkel Firmin--op vijftienjarige leeftijd Adventist te zijn geworden. De beschrijving doet een beetje Maarten 't Hart-achtig aan.]

Terwijl ik het lees, groeit mijn bewondering voor Claus—voor de manier waarop het boek gestructureerd is, maar ook voor zijn briljante, verrassende taalgebruik. Ik heb nog ongeveer 300 bladzijden te gaan, maar ik vermoed dat ik de komende dagen wel voldoende uurtjes weet te vinden om die te lezen. Als bonus levert het boek een stuk inzicht in een belangrijke periode van de Belgische geschiedenis en in het dagelijks leven en de cultuur in Zuidwest- Vlaanderen.

Het drukste deel van de week is weer achter de rug. Gisteren was ik voor een vergadering in Lyon, en vandaag verbleef ik het grootste deel van de dag in Brussel. Vanmiddag had ik een afspraak in Mechelen, een prachtige stad waar ik nog nooit eerder was geweest. Ik heb even van de gelegenheid gebruik gemaakt om een half uurtje te rond te kijken in de magnifieke St. Romboutskathedraal, de hoofdkerk van het aartsbisdom Mechelen-Brussel. Volgens de informatiefolder is het een driebeukige kruiskerk, met een toren van 97 meter hoog. Het gebouw is een bezoek meer dan waard. Ik hoop er binnenkort eens terug te gaan en er dan wat meer tijd door te brengen. Ik vind het altijd bijzonder als een kerk aan de ene kant een schatkamer is van religieus erfgoed, maar aan de andere kant ook duidelijk het onderkomen is van een levende geloofsgemeenschap. De Romboutskathedraal is daar een goed voorbeeld van.

En dan hoop ik morgen weer eens een dagje achter mijn bureau door te brengen. Het schrijven van het bijbels dagboek blijft langzaam maar zeker vorderen. Ik hoop morgen de overdenking voor 31 juli te schrijven en daarmee zijn dan zeven van de twaalf maanden af. . .

Dit jaar komt er in ons huis geen kerstboom, want we gaan de
kerst vieren bij onze zoon en zijn gezin in Zweden. (Hij zal inmiddels zijn
boom wel uit het bos hebben gehaald). Maar toch komt er wel wat kerstversiering
om in de aanloop tot de feestdagen wat kerstsfeer in huis te hebben en daar is
mijn vrouw al druk mee bezig. Vandaag zal waarschijnlijk ook de eerste aanzet
worden gegeven voor het kerstkaartenritueel. Ik neem aan dat we ook dit jaar
wel weer zo’n 150 kaarten zullen versturen. Dat doen we op de ouderwetse
manier: kaarten, al dan niet in een envelop, die per KPN worden verzonden.
E-kaarten sturen is natuurlijk wel milieuvriendelijker en goedkoper, maar ik
vind dat toch maar niks. Een beetje moeite mag een kerstkaart wel kosten. En
een beetje geld moet je er ook wel voor over hebben. [Maar dat is een
persoonlijke mening en binnenkomende e-kaarten worden in dank ontvangen!]

Ik houd van de kerstsfeer. Ik heb ook deze week tijdens mijn
wekelijks verblijf van enkele dagen in België, weer genoten van de fantastische
feestverlichting in de Brusselse binnenstad. Maar tegen het kerstkaartenritueel
zie ik, eerlijk gezegd, altijd nogal op. Toen ik in de jaren negentig de
secretaris was van de Trans-Europese Divisie (de regio waartoe de Nederlandse
Adventkerk behoort), was mijn afdeling verantwoordelijk voor het uitzenden van
de kerstkaarten. Weliswaar hoefde ik het werk dat daaraan verbonden is niet
zelf te doen, maar ik had wel te maken de eindeloze discussies die gepaard
gingen met het uitzoeken van de kaart, de redactie van de tekst die erop
gedrukt moest worden en de vraag welke categorieën mensen wel of geen kaart
zouden ontvangen. Toen ik later gedurende een aantal jaren in het Nederlandse
kerkelijke kantoor werkte, was het al niet anders (misschien zelfs een graadje
erger). Volgende week gaan de kaarten die we vanuit het Belgische kantoor
sturen op de post. Daar is de selectie van de kaart en de keuze van de tekst
wat gemakkelijker gegaan en kan ik, naar ik aanneem, volstaan met het tekenen
van enkele honderden kaarten. Ja, je bent voorzitter, of je bent het niet.

Naast het kerkelijk ritueel is er dan ook het
privé-gebeuren. Gelukkig zorgt mijn vrouw daar grotendeels voor, maar al met al
zal ik blij zijn als het weer achter de rug is, want er zijn toch wel enkele
dagen mee gemoeid.

Maar het heeft allemaal ook zijn positieve kant. Want er
kunnen weer rode linten op tenminste drie of vier deuren in de woonkamer en de
hal worden gespannen, waaraan de kerstwensen die binnenkomen kunnen worden
gespeld.  En al die kaarten die familie,
vrienden, buren en goede kennissen ons toesturen te zien geeft een warm gevoel.

Ja, misschien blijft het toch wel een goede traditie om
elkaar zo eens in het jaar een kaartje te sturen met de beste wensen.  Soms is dat nog de enige ragfijne band die er
met sommige vrienden of kennissen is. Ik zal dus de komende week, zonder al te
veel te mopperen, mijn aandeel in het kaartenritueel proberen te leveren. Als
je op ons lijstje staat en een kaart vanuit Zeewolde ontvangt, weet dan dat het
een wens is die weloverwogen aan je is gestuurd, omdat we de band die we met je
hebben willen bestendigen. Mocht je geen kaart krijgen, dan niettemin straks
goede feestdagen gewenst en geniet maar alvast van de kerstsfeer.