Reinder Bruinsma

Ik had er behoorlijk de pest in. Het was dinsdagavond De trein arriveerde rond half negen ’s avonds in Lyon. Het kantoor van de kerk in Frankrijk had een kamer voor me gereserveerd in een hotel vlak naast het station. De vergadering zou de volgende dag nauwelijks vijf minuten daarvandaan om tien uur beginnen. Het leek een prima regeling. Ware het niet dat …

Het hotel had de kamer tot zes uur gereserveerd, maar daarna vrijgegeven. En nu was alles vol. Ook de hotels in de directe omgeving waren tjokvol. Het leek er even op dat ik dakloos zou zijn en in de stationshal van de Gare Lyon Part Dieu zou moeten slapen.

Misschien zou het een goede ervaring zijn geweest. Ik had diezelfde morgen in de krant gelezen hoeveel uitgeprocedeerde asielzoekers in Brussel ’s nachts in parken en lege gebouwen moeten slapen. Er zijn onvoldoende opvangplaatsen en de autoriteiten erkennen dat zich een menselijk drama dreigt te gaan voltrekken als de temperatuur ’s nacht verder gaat dalen. Het was al enkele nachten dicht bij de nulgrens.

Er was wel een cruciaal verschil tussen de omstandigheden van deze daklozen en mijn netelige situatie. Want ik had allerlei soorten plastic op zak. En ik sprak de taal van de mensen om me heen en kon een taxi nemen en een hotel zoeken verder van het centrum. Het werd al met al een stuk duurder dan waarop ik had gerekend, maar het was geen drama en met een uurtje vertraging zat ik in een aangename kamer en kon ik mijn laptop op het internet aansluiten en even met thuis skypen.

De gedachte aan de dakloze asielzoekers die, zonder creditkaarten en zonder de mogelijkheid om wat cash uit de muur te trekken om een taxi te betalen, maar ergens wat warmte moeten zien te vinden, kwam echter steeds weer bij me boven. Hoe is het mogelijk dat in een land dat zich christelijk en beschaafd noemt een grote groep mensen geen onderdak kan vinden? Is er in al de kerkgebouwen in Brussel geen ruimte voor die mensen?  Tja, en is er—als het erop aankomt—geen ruimte voor een aantal daklozen in het gebouw waar ik tegenwoordig een kantoor heb?

Ik weet dat er heel veel praktische bezwaren zijn tegen het openstellen van je gebouw voor dak- en thuislozen. Misschien mag het wel niet eens, als je voor dat gebouw niet de juiste vergunningen hebt! (Ik ben er intussen wel achter dat er in België minstens zoveel regels en verordeningen zijn als in Nederland.) En het is moeilijk te voorspellen welke problemen je je op de hals haalt. Niet doen dus. . . Maar toch zit het me niet echt lekker en blijft het verhaal van de barmhartige Samaritaan en blijven de indringende woorden van Jezus in Matteüs 25 over hoe je je medemensen moet behandelen, nagalmen.

Is dan het enige wat we kunnen doen een incidenteel gebaar van grootmoedigheid laten zien. Een paar dagen geleden liep ik een bedelende vrouw voorbij die voor een kerk in Brussel zat. Ik was haar al een meter of tien gepasseerd toen ik me in een impuls omdraaide, terugliep en twee euro in haar bekertje deponeerde. Ik voelde met plotseling schuldig. Daar liep ik—ik had net ergens lekker gegeten. En daar zat die vrouw met een bordje voor zich waarop stond dat zij honger had. Zou ik zoiets vaker moeten doen? Of had ik meer moeten doen? Misschien wel, maar ik denk niet dat zo’n gebaar mijn nare gevoel dat we als christelijke gemeenschap tekortschieten, kan wegnemen.

Inmiddels (op donderdagmorgen) raast de TGV weer door het Franse landschap richting Brussel, en vandaar, na een overstap, richting Schiphol. Daar heb ik mijn auto geparkeerd en vandaar hoop ik nog voor de avondspits in Zeewolde te arriveren. Niet gek, nauwelijks zeven uur voor een afstand van ruim duizend kilometer. In de trein zitten, naar ik aanneem, geen uitgeprocedeerde asielzoekers en bedelende vrouwtjes. Ik kan me concentreren op Le Figaro en op het bekertje koffie dat ik zojuist van de bar in het volgende rijtuig heb gehaald. Maar, bedenk ik, ze zijn er nog steeds, die mensen zonder plastic kaartjes die niet weten waar ze de komende nacht zullen bivakkeren. . .

Ik probeer me zo af en toe voor te stellen hoe het leven er in de Middeleeuwen uitzag. Het is moeilijk je te verplaatsen in de tijd van Breughel en zijn tijdgenoten, maar het was in ieder geval een manier van leven die veel meer synchroon liep met de seizoenen. De kerkelijke kalender en de schier eindeloze reeks heiligen-dagen brachten een duidelijke structuur in het bestaan. En de belangrijke markten op hun vastgestelde tijden versterkten dat nog meer.

In feite was het nog niet zo erg veel anders in het dorpsbestaan van mijn kinderjaren. Je leven volgde de seizoenen met zijn schoolvakanties. En je leefde toe naar het moment dat je in de ‘grote vakantie’ bij oma en opa kon gaan logeren en er in de winter weer genoeg ijs op de sloten lag om je houten schaatsen van zolder te gaan halen. Maar er waren ook een paar specifieke momenten in het jaar die het jaar duidelijk markeerden. De jaarlijkse kermis was zo’n moment. Drie dagen werd er niet of nauwelijks gewerkt, want er moest worden gefeest!  De alcoholconsumptie was trouwens vaak van dien aard dat ‘gewoon’ werken voor een groot deel van de bevolking overdag nogal bemoeilijkt werd. Ook al was de kermis natuurlijk een ‘heidense’ aangelegenheid, en ook al was mijn moeder tamelijk conservatief in haar adventistische opvattingen, toch vond zij het prima dat haar kinderen naar de kermis gingen! Van de zweefmolen heb ik nooit genoten, want dat vond ik maar eng. Maar de schiettenten en de kraampjes waar je kon hengelen naar waardeloze cadeautjes vormden sterke magneten waardoor ik op onweerstaanbare wijze werd aangezogen.

Ik vind het nog steeds fijn als bepaalde evenementen of tradities de voortgang van het jaar duidelijk markeren. Helaas is dat in onze huidige westerse wereld steeds minder het geval. De seizoenen lopen in elkaar over. Als we in de winter genoeg hebben van het koude weer gaan we even ‘een weekje naar de zon.’ We eten het gehele jaar door dezelfde groenten en vruchten, want we beperken ons allang niet meer tot datgene wat alleen op bepaalde tijden van het jaar vanuit ons eigen land kan worden aangevoerd. Onze snijbloemen komen, vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn, uit Kenia en onze sperzieboontjes uit Burkina Faso. Begrippen als ‘voorjaarsgroenten’ en ‘wintergroenten’ hebben voor een groot deel hun betekenis verloren.  En ja, er zijn nog steeds kermissen op gezette tijdens. Maar we behoeven daar niet meer intens naar uit te zien, want als we ons perse willen vermaken is er altijd wel een pretpark binnen redelijke afstand waar we aan ons amusement kunnen gaan halen.

Ik heb het altijd betreurd dat er binnen de kerkelijke traditie waartoe ik behoor betrekkelijk weinig aandacht is voor de kerkelijke kalender. Het feit dat de ‘grote’ kerken daar zoveel waarde aan hechtten was op zich al voldoende reden voor adventisten om daar ‘nee’ tegen te zeggen. Kerst, Pasen en Pinksteren waren immers door mensen ingestelde tradities waarvoor geen bijbelse instructies golden.

Ik ben blij dat daar wel wat verandering in begint te komen, en dat met name de grote christelijke feesten niet langer ongemerkt voorbijgaan. De kerstfeesten van de zondagschool in de plaatselijke hervormde kerk en het kerstfeest van de christelijke school, dat in de plaatselijke gereformeerde kerk werd gevierd, zorgden er destijds in onze kindertijd voor dat we toch een beetje kerstsfeer konden opsnuiven. Want in de Adventkerk werd toentertijd met geen woord van het Kerstfeest gerept—laat staan dat er kerstversiering was. Dat is, gelukkig, veranderd. (Mijn vrouw is dit jaar lid van een werkgroep die het kerstfeest in de Adventkerk van Harderwijk voorbereidt!).

Maar ook in het wat uit de kluiten gewassen dorp waar we nu wonen (Zeewolde), zijn er in de paar decennia sinds de plaats op de drooggevallen IJsselmeerbodem is verrezen, enkele leuke tradities gegroeid, die het jaar markeren. Zo is er de jaarlijkse komst van de oliebollenkraam op het Flevoplein. Plotseling stond hij er weer! Het zou overdreven zijn om te zeggen dat het me emotioneel beroerde om de kraam weer te zien, maar toch was er zoiets van: O, ja, het is weer zo ver. Dit hoort bij deze tijd van het jaar! En even plotseling bleek er weer feestverlichting in de winkelstraten te zijn. Het deed me intens plezier.

Het gebeurt niet vaak dat ik een achterstand heb bij het schrijven van mijn blogs. Ik heb echter een tiental dagen achter de rug met een heel pittig programma. Na een aantal dagen in Schotland (27 okt.- 1 november) spoedde ik mij naar België (2-3 nov.).  Om daarna op zaterdag 5 november de overdenking te houden tijdens een doopdienst in Rotterdam-Noord.  Op 6 november reed ik in gezelschap van een Belgische collega naar het Bergheim in Muhlenrahmede (een adventistisch conferentieoord in de omgeving van Duisburg), want daar begon op zondagavond 6 november een bijeenkomst van Nederlandse adventistenpredikanten waarbij ook Belgische collega’s welkom waren. Daar wachtte ons een aantak overladen dagen. Ik reed terug via België, waar ik gisteren een reeks besprekingen had.  De terugreis was een lijdensweg van files. Vanmiddag even naar het kerkelijk kantoor in Huis ter Heide om de leiding van de seniorenreis 2012 (naar Israel) over te dragen aan ds. Hans Ponte. Morgen een dag om adem te halen, zaterdagavond weer naar Brussel, omdat we op zondag voor de eerste keer met het nieuwe landelijke kerkbestuur samenkomen. En dan zondagavond naar Parijs voor een driedaagse vergadering van de unie waartoe ook de kerk in België en Luxemburg behoort.

Dat zou allemaal geen echt probleem opleveren als ik me sinds gisteravond niet zo lamlendig voelde en me met paracetamol op de been moest houden. Gelukkig is het vandaag al weer wat beter dan gisteravond en vannacht. Toen leek het wel even of het een herhaling betrof van een malaria-aanval. Ik heb dat ooit ervaren toen ik in Afrika woonde en ik kan de lezer verzekeren dat je op het hoogtepunt van zo’n aanval nog maar weinig enthousiasme hebt om het leven voort te zetten. Een antieke Nederlandse benaming voor malaria is brekie-been. En, inderdaad, het lijk wel of er geen bot in je lijf meer functioneert omdat je, zo lijkt het, onder een truck verbrijzeld bent.  Maar, laat ik niet teveel medelijden met mezelf hebben: het gaat al weer een stukje beter. En ik hoop natuurlijk dat ik al mijn  afspraken de komende dagen kan nakomen en dan snel weer in orde ben. De weken die vervolgens komen zijn in elk geval een stuk relaxter!

Als ik met de auto naar België rijd, stop ik steevast bij een restaurant langs de weg naar Antwerpen, een kilometer of 8 over de grens. En dan koop ik een exemplaar van de Standaard, want ja, ik moet toch wel weten of de kabinetsformatie een beetje vlot. En het is een verbazingwekkend goede krant. Op de terugweg stop ik aan de grens, aan de Nederlandse kant. Toen ik daar gisteren even aanlegde, was ik niet in staat er echt van te genieten. En ik moet zeggen dat de kwaliteit van wat er tegenwoordig in LaPLace geboden wordt nogal tegenvalt. Toen we in Engeland woonden kwamen we regelmatig via de Tunnel (Dover-Calais) naar het vaderland en dan was een stop bij Smits (de toenmalige naam) vaste prik. Uit nostalgische overwegingen bestelde ik dan  altijd een chocomel en een gevulde koek. Voor mij was dat een gevoel van thuiskomen!

Ik heb niet het gevoel dat ik met deze blog een betekenisvolle  bijdrage heb geleverd aan de Nederlandse literatuur of aan de kerkelijk geschiedschrijving. Paracetamol is heel effectief, maar inspiratie bij het schrijven levert het niet op. Volgende keer beter.